Czy wiesz, że

kalendarz Majów, używany od III aż do XVI wieku n.e. z pewnymi zmianami przez niemal przez wszystkie cywilizacje Mezoameryki, opierał się na dwóch cyklach – rytualnym oraz słonecznym?

Zgodnie z kalendarzem rytualnym (tzolkin) rok liczył 260 dni i był wynikiem sprzężenia dwóch cyklów: 13-dniowego (będącego kombinacją numerów od 1 do 13) oraz 20-dniowego (imix, ik, akbal, kan, chicchan, cimi, manik, lamat, muluc, oc, chuen, eb, ben, ix, men, cib, caban, eznab, cauac i ahau). Rozpoczęcie jednego z cyklów nie oznaczało przerwania drugiego, dzięki czemu każdy dzień roku posiadał własną, nie powtarzającą się nazwę.

Według kalendarza słonecznego (haab) rok liczył 365 dni, stanowiąc sumę 18 miesięcy (pop, uo, zip, zotz, tzec, xul, yaxkin, mol, chen, yax, zac, ceh, mac, kankin, muan, pax, kayab, cumhu) po 20 dni (nie związanych długością z cyklem Księżyca) oraz dodatkowego miesiąca (uayeb) liczącego 5 dni i numerowanego od 0 do 4 – uważanego zarazem za okres pechowy, w którym nie podejmowano żadnych znaczących przedsięwzięć. Ze względu na to, że haab był o 1/4 dnia krótszy od roku zwrotnikowego, dodawano co 52 lata haab (odpowiednio 73 lata tzolkin) 13 dni.

Obok systemu wyżej wspomnianych kalendarzy Majowie stosowali również tak zwaną Długą Rachubę. W ramach niej każdy dzień oznaczany był liczbą dni upłyniętych od określonej daty zerowej zapisanej w pozycyjnym systemie dwudziestkowym. Na przykład 1 dzień oznaczano jako 1 kin, 20 dni jako 1 uinal, 360 dni (tj. 18 uinal) jako 1 tun, 7200 dni (tj. 20 tun) jako 1 katun, 144 000 dni (tj. 20 katun) jako 1 baktun. Rzadko używano większych jednostek takich jak: pictun, calabtun, kinchiltun czy alautun.

Ten skomplikowany system liczbowy i rachuby czasu pozostanie − obok innych cennych osiągnieć Majów w dziedzinie architektury oraz sztuki − jedną z największych spóścizn cywilizacyjnych świata.

Agnieszka Ewa Pyrzyk