Czy wiesz, że

kalendarz Majów, używany od III aż do XVI wieku n.e. z pewnymi zmianami przez niemal przez wszystkie cywilizacje Mezoameryki, opierał się na dwóch cyklach – rytualnym oraz słonecznym? Zgodnie z kalendarzem rytualnym (tzolkin) rok liczył 260 dni i był wynikiem sprzężenia dwóch cyklów: 13-dniowego (będącego kombinacją numerów od 1 do 13) oraz 20-dniowego (imix, ik, akbal, kan, chicchan, cimi, manik, lamat, muluc, oc, chuen, eb, ben, ix, men, cib, caban, eznab, cauac i ahau). Rozpoczęcie jednego z cyklów nie oznaczało przerwania drugiego, dzięki czemu każdy dzień roku posiadał własną, nie powtarzającą się nazwę. Według kalendarza słonecznego (haab) rok liczył 365 dni, stanowiąc sumę 18 miesięcy (pop, uo, zip, zotz, tzec, xul, yaxkin, mol, chen, yax, zac, ceh, mac, kankin, muan, pax, kayab, cumhu) po 20 dni (nie związanych długością z cyklem Księżyca) oraz dodatkowego miesiąca (uayeb) liczącego 5 dni i numerowanego od 0 do 4 – uważanego zarazem za okres pechowy, w którym nie podejmowano żadnych znaczących przedsięwzięć. Ze względu na to, że haab był o 1/4 dnia krótszy od roku zwrotnikowego, dodawano co 52 lata haab (odpowiednio 73 lata tzolkin) 13 dni. Obok systemu wyżej wspomnianych kalendarzy Majowie stosowali również tak zwaną Długą Rachubę. W ramach niej każdy dzień oznaczany był liczbą dni upłyniętych od określonej daty....

Harold Cardinal w służbie ludności tubylczej Kanady

Ten zasłużony przywódca tubylczy, aktywista społeczny, prawnik, wykładowca i publicysta urodził się 27 stycznia 1945 roku. Wywodził się z indiańskiego plemienia Cree, zamieszkującego rezerwat Sucker Creek Cree Reserve w kanadyjskiej prowincji Alberta. Cardinal już w młodości interesował się kwestiami społecznymi nie tylko swojego plemienia, lecz także społeczności Innuitów oraz Metysów. Otwarcie poddawał krytyce propozycje Rządu Kanady mające na celu asymilację ludności tubylczej z resztą społeczeństwa. W wieku 23 lat Cardinal został przewodniczącym Indiańskiego Stowarzyszenia Alberty (ang. Indian Association of Alberta), utworzonego w 1939 roku. Jego ostra krytyka poczynań kanadyjskich instytucji państwowych nabrała szczególnego rozgłosu w 1969 roku, kiedy wysunął oskarżenie wobec ówczesnego premiera Pierre Trudeau oraz ministra ds. Indian Jeana Chretiena o działania zmierzające do "eksterminacji" Indian (zwanych także Pierwszymi Narodami). Według Cardinala proponowane w tak zwanej Białej Karcie (ang. White Paper) zmiany ustawy o Indianach – odbierające odrębny status ludności tubylczej w kraju i zarazem przekazujące ich prawa oraz obowiązki władzom prowincji– mogły przyczynić się znacząco do zaniku tożsamości kulturowej Pierwszych Narodów. Wydana w tym samym roku książka pod tytułem "The unjust society...

Pamięć, która nie może przeminąć

Corocznie 27 stycznia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Został on uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na mocy rezolucji 60/7 z dnia 1 listopada 2005 roku w celu uczczenia pamięci wszystkich osób, które stały się ofiarą reżimu hitlerowskiego podczas II wojny światowej. Data tych obchodów nawiązuje do wyzwolenia obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau w 1945 roku. W obozach na terenie Oświęcimia, Brzezinki oraz Monowic zamordowano nie tylko osoby pochodzenia żydowskiego. Wśród ofiar znaleźli się także Polacy, Romowie, Rosjanie i osoby innych narodowości. Aby uwrażliwić nas wszystkich na smutne doświadczenia holokaustu, ONZ nie tylko przywołuje historyczne znaczenie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, lecz także w punkcie 2 wyżej wspomnianej rezolucji "wzywa państwa członkowskie do opracowania programów edukacyjnych, które wpoją przyszłym pokoleniom lekcje holokaustu, by zapobiegać dalszym aktom ludobójstwa i w tym kontekście pochwala działalność Grupy Zadaniowej do spraw Współpracy Międzynarodowej na rzecz Edukacji, Pamięci i Badań o Holokauście". Auschwitz-Birkenau jako jedyny obóz...

Dokumenty szerzące ideę praw człowieka

Corocznie 10 grudnia ochodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka. Został on ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w celu upamiętnienia rocznicy podpisania Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka w Paryżu w 1948 roku. Wezwano wówczas państwa członkowskie ONZ do opublikowania tekstu Deklaracji oraz do "spowodowania, aby Deklaracja była rozpowszechniana, pokazywana, czytana i objaśniana przede wszystkim w szkołach i innych instytucjach oświatowych, wszędzie bez względu na status polityczny kraju lub terytorium". Należy jednocześnie pamiętać o tym, że przed przyjęciem wspomnianej Deklaracji kamień węgielny pod rozwój idei uniwersalnych praw człowieka położyła Karta Narodów Zjednoczonych, którą podpisano 26 czerwca 1945 roku w San Francisko. W kolejnych latach powstało wiele dokumentów, które stanowią fundament do dziś rozwijającego się katalogu praw i podstawowych wolności człowieka. Obok wspomnianej już Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 roku na uwagę zasługują przede wszystkim Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 roku – obejmujący prawa fundamentalne (określane prawa I generacji) –  oraz Międzynarodowy Pakt Praw...

Czy wiesz, że

wyznacznikiem życia społecznego Masajów jest tak zwana "kohorta" (grupa demograficzna), do której przynależą? Po beztroskim dzieciństwie wiele chłopców marzy o tym, aby w wieku 12-25 lat dołączyć do pokolenia wojowników (moran, murran), zmieniającego się mniej więcej co 15 lat. Aby uzyskać ten uprzywilejowany status, chłopcy poddawani są bolesnej ceremonii obrzezania (emorata), dokonywanej bez środków znieczulających. Wyrażenie bólu podczas przeprowadzanego zabiegu może stanowić ujmę dla honoru młodego wojownika, nawet jeśli jest ona tymczasowa. Proces leczenia po wykonanej operacji trwa około 3-4 miesięcy. Ważnym elementem tego obrządku jest noszenie czarnych ubrań od 4 do 8 miesięcy po rytuale przejścia. W tym czasie młodzi wojownicy przebywają w manyatta – wiosce zbudowanej przez ich matki. Manyatta nie posiada żadnego rodzaju ogrodzeń i zabezpieczeń w celu podkreślenia roli tych mężczyzn jako obrońców całej lokalnej społeczności. Ogromnym wyróżnieniem jest także ceremonia "eunoto", podczas której mężczyźni zyskują status "starszego wojownika". Temu obrzędowi towarzyszy zgolenie głowy i dopiero wtedy mogą oni wybrać sobie dowolną kobietę. Pełnią oni również istotną rolę społeczną, podejmując...

Rosa Parks − ikona walki z segregacją rasową

Większość historyków datuje początek współczesnego ruchu praw obywatelskich w Stanach Zjednoczonych na 1 grudnia 1955 roku, czyli datę słynnego wydarzenia, które miało miejsce w Montgomery w stanie Alabama. Był to dzień, w którym Rosa Parks – nieznana wówczas ciemnoskóra krawcowa – odmówiła ustąpienia miejsca w autobusie białemu pasażerowi. Z tego powodu kobieta została aresztowana i ukarana grzywną. Jej zachowanie było bowiem złamaniem panującego wówczas w stanie Alabama prawa. Incydent ten wywołał bojkot lokalnych linii autobusowych przez czarnoskórych pasażerów. Sprawa dotarła aż do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych, który w dniu 13 listopada 1956 roku orzekł, iż segregacja rasowa jest bezprawna i miasto Montgomery nie ma prawa narzucać go pasażerom swoich autobusów. Wydarzenie to stało się inspiracją dla wielu osób, a Rosa Parks – symbolem odwagi w walce o wolność i równość. Rosa Parks urodziła się 4 lutego 1913 roku w Tuskegee, w stanie Alabama. Pochodziła z niezbyt zamożnej rodziny. Miała trudną młodość. Jej rodzice rozstali się, gdy była bardzo mała. Jako młoda dziewczyna opiekowała się chorą babką, później także matką. Po ukończeniu Alabama State Teachers College Rosa Parks zamieszkała w Montgomery...

O roli nauki w promowaniu pokoju i rozwoju

Corocznie w dniu 10 listopada obchodzimy Światowy Dzień Nauki dla Pokoju i Rozwoju. Został on ustanowiony w 2001 roku podczas Konferencji Generalnej ONZ do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury (ang. UNESCO). Ma on na celu nie tylko przypominanie społeczności międzynarodowej o roli nauki w życiu każdego człowieka, lecz także zmotywowanie do czynnego udziału w niej. Mobilizuje do kształtowania społeczeństw opartych na zasadach zrównoważonego rozwoju. Co więcej, dzięki obchodom tego święta nawiązywana jest współpraca oraz wymiana naukowa wśród państw członkowskich ONZ. W ramach tego wydarzenia powstały na przykład projekty wspierające partnerstwa między naukowcami przebywającymi w regionach nękanych przez konflikty. Na szczególną uwagę zasługuje w tym kontekście utworzona w 2005 roku Izraelsko-Palestyńska Organizacja Naukowa, której działania skierowane są na promocję edukacji na Bliskim Wschodzie. Serdecznie zapraszam do odwiedzenia strony internetowej UNESCO, aby dowiedzieć się, jak wyglądają obchody Światowego Dnia Nauki dla Pokoju i Rozwoju w różnych krajach świata. Zachęcam również do zapoznania się z międzynarodowymi programami naukowymi organizowanymi w ramach tej organizacji międzynarodowej, w których aktywny udział biorą polscy naukowcy. Mowa jest tu o Międzynarodowym Programie Hydrologicznym (IHP), Międzynarodowym Programie "Człowiek i Biosfera" (MAB), Międzyrządowej Komisji Oceanograficznej (IOC), Międzynarodowym Programie...

Strony

Subskrybuj Dialog Międzykulturowy RSS